مقدمه
ایران، سرزمینی است که در هر گوشهاش یک شگفتی پنهان شده است؛ از کویرهای ساکت تا جنگلهای انبوه، از معبدهای سنگی تا شهرهای زیرزمینی. هرچه در جهان بهعنوان “عجایب هفتگانه” شناخته میشود، نمونهای بومی و حتی شگفتانگیزتر از آن در ایران یافت میشود.
در این مقاله با دو بخش روبهرو خواهی شد: ابتدا با عجایب هفتگانه ایران آشنا میشوی — مکانهایی که گویی از دنیای دیگری آمدهاند — و سپس نگاهی میکنیم به عجایب هفتگانه جدید دنیا تا درک کنیم ایران در چه سطحی از زیبایی و تاریخ در جهان قرار دارد.
عجایب هفتگانه ایران — سرزمین شگفتیهای بیپایان
ایران را میتوان سرزمینی دانست که در هر اقلیم و فرهنگ، یک شگفتی جهانی دارد. در این بخش با ۷ مورد از بینظیرترین و خاصترین عجایب طبیعی و تاریخی کشور آشنا میشویم که از دید بسیاری از گردشگران خارجی و حتی ایرانیها، در حد “عجایب هفتگانه جهان” هستند هر چند نباید از جشن های ملی و عجایب فرهنگی ایران هم غافل شد.
۱- تختجمشید – نماد تمدن و معماری بیمانند ایران باستان
تختجمشید در شیراز، تنها یک بنای تاریخی نیست؛ نمایشگاهی از شکوه، نظم و زیبایی معماری دوران هخامنشی است.
ساخت این مجموعه بیش از ۱۲۰ سال طول کشید و هر سنگ آن با دقتی میلیمتری تراش خورده است.
ویژگیهای شگفتانگیز:
- ستونهای عظیم ۲۰ متری با کندهکاریهای دقیق.
- طراحی ضدزلزله که هنوز پابرجاست.
- نقوش برجستهای که فرهنگها و اقوام مختلف امپراتوری پارس را نشان میدهند.
🔸 تختجمشید نهتنها در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده، بلکه در لیست غیررسمی “عجایب تمدن باستان” جهان نیز جای دارد.
۲- دریاچه ارومیه – دریاچهای سرخ با خاصیت درمانی
دریاچه ارومیه روزگاری بزرگترین دریاچه شور خاورمیانه بود و رنگ قرمز و صورتی آن حاصل وجود نوعی جلبک خاص به نام Dunaliella salina (دونالیلا سالینا) است.
رنگ این دریاچه بسته به نور خورشید تغییر میکند؛ صبح آبی، ظهر صورتی و عصر ارغوانی.
نکات جالب:
- نمک دریاچه خاصیت درمانی برای بیماریهای پوستی دارد.
- جزایر متعدد آن زیستگاه پرندگان مهاجر است.
- با اقدامات احیایی اخیر، سطح آب دوباره رو به افزایش است.
دریاچه ارومیه از نظر زیبایی طبیعی، در کنار دریاچههای رنگین جهان مانند ناترون تانزانیا و هیلیر استرالیا قرار میگیرد.
۳- کویر لوت – داغترین نقطه زمین و منظرهای از سیاره مریخ
در استان کرمان، سرزمینی وجود دارد که ناسا (سازمان فضایی آمریکا) آن را “داغترین نقطه کره زمین” ثبت کرده است: کویر لوت.
دمای سطحی زمین در بخشهایی از لوت تا ۷۰.۷ درجه سانتیگراد هم رسیده است!
اما چیزی که آن را شگفتانگیزتر میکند، کلوتها هستند — برجها و دیوارههای طبیعی از جنس خاک رس و باد که منظرهای فضایی خلق کردهاند.
فکت جالب:
به دلیل شکل بینظیر زمین در لوت، از این منطقه در فیلمهای مستند فضایی برای شبیهسازی مریخ استفاده میشود.
کویر لوت اولین اثر طبیعی ایران است که در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده.
۴- معبد آناهیتا – معبدی برای الهه آب در کنگاور کرمانشاه
یکی از بزرگترین سازههای سنگی ایران در شهر کنگاور قرار دارد: معبد آناهیتا، که به الهه آب و باروری در ایران باستان تقدیم شده است.
ستونهای عظیم و معماری پیشرفته این بنا، یادآور شکوه معابد یونان باستان است.
ویژگی خاص:
ترکیبی از معماری ایرانی و هلنیستی (یونانی) در ساخت آن دیده میشود؛ امری بسیار نادر در جهان باستان.
۵- دماوند – قلهای اسطورهای و نماد استقامت ایرانی
کوه دماوند نه فقط بلندترین قله ایران بلکه بلندترین آتشفشان آسیا است.
در شاهنامه فردوسی از دماوند به عنوان زندان ضحاک یاد شده و در اسطورهها نماد پیروزی نیکی بر بدی است.
شگفتیهای دماوند:
- ارتفاع آن ۵۶۱۰ متر است.
- هنوز بخارهای گوگردی از دهانهاش بیرون میآید.
- در دامنه آن چشمههای آب گرم طبیعی وجود دارد.
برای کوهنوردان ایرانی، صعود به دماوند همچون رسیدن به بام افتخار است.
۶- جنگلهای هیرکانی – میراث زنده ۲۵ میلیون ساله
در امتداد سواحل جنوبی دریای خزر، جنگلهایی وجود دارد که قدمتشان به دوره سوم زمینشناسی (حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش) بازمیگردد: جنگلهای هیرکانی.
چرا عجیباند؟
زیرا این جنگلها در عصر یخبندان از بین نرفتند و به همین دلیل گونههایی در آن وجود دارند که در هیچکجای جهان یافت نمیشوند.
این جنگلها در استانهای گیلان، مازندران و گلستان گستردهاند و بهعنوان میراث طبیعی جهانی در یونسکو ثبت شدهاند.
۷- گنبد سلطانیه – دومین گنبد بزرگ آجری جهان
در زنجان بنایی وجود دارد که بسیاری آن را “شاهکار مهندسی ایران” میدانند: گنبد سلطانیه، آرامگاه سلطان محمد خدابنده (اولجایتو).
قطر گنبد بیش از ۲۵ متر و ارتفاع آن حدود ۵۰ متر است و تنها گنبدی که از آن بزرگتر است، کلیسای جامع فلورانس ایتالیا است.
نکته مهندسی:
ساخت گنبد سلطانیه بدون هیچ فلز یا ستون نگهدارنده انجام شده و با وجود زلزلههای متعدد، هنوز پایدار مانده است.
عجایب هفتگانه دنیا — از بابل تا ماچوپیچو
در طول تاریخ، بشر همیشه شیفته ساختن فهرستی از شگفتیهای جهان بوده است.
فهرست اصلی “عجایب هفتگانه جهان باستان” توسط نویسندگان یونانی تدوین شد و بعدها فهرست جدیدی از “عجایب هفتگانه جدید جهان” بر اساس رأیگیری جهانی در سال ۲۰۰۷ میلادی منتشر شد.
عجایب هفتگانه باستان
|
نام اثر
|
مکان
|
توضیح کوتاه
|
|
هرم بزرگ جیزه
|
مصر
|
تنها اثر باقیمانده از عجایب باستان، ساخته حدود ۴۵۰۰ سال پیش
|
|
باغهای معلق بابل
|
عراق
|
اثری افسانهای، ساختهشده برای ملکه بابل
|
|
مجسمه زئوس
|
یونان
|
از طلا و عاج ساخته شده بود، در معبد المپیا
|
|
معبد آرتمیس
|
ترکیه امروزی
|
یکی از بزرگترین معابد جهان باستان
|
|
آرامگاه هالیکارناسوس
|
بودروم ترکیه
|
آرامگاه پادشاه کاریه
|
|
فانوس دریایی اسکندریه
|
مصر
|
راهنمای کشتیها در بندر اسکندریه
|
|
تندیس رودس
|
یونان
|
مجسمه عظیم خدای خورشید در ورودی بندر رودس
|
عجایب هفتگانه جدید جهان (۲۰۰۷)
|
نام اثر
|
کشور
|
ویژگی برجسته
|
|
دیوار بزرگ چین
|
چین
|
طولانیترین سازه دستساز جهان (بیش از ۲۱ هزار کیلومتر)
|
|
تاج محل
|
هند
|
نماد عشق جاودانه با معماری اسلامی و ایرانی
|
|
کولوسئوم
|
ایتالیا
|
آمفیتئاتری ۲ هزار ساله برای نبرد گلادیاتورها
|
|
ماچوپیچو
|
پرو
|
شهر گمشده اینکاها در کوههای آند
|
|
پترا
|
اردن
|
شهری تراشیدهشده در دل کوههای سرخ
|
|
مجسمه مسیح نجاتدهنده
|
برزیل
|
تندیس بزرگ بر فراز شهر ریو دو ژانیرو
|
|
چیچن ایتزا
|
مکزیک
|
معبدی باستانی از تمدن مایاها با تقویم نجومی پیشرفته
|
مقایسه شگفتیهای ایران و جهان
|
معیار
|
نمونه ایرانی
|
نمونه جهانی
|
شباهت
|
|
معماری سنگی
|
تختجمشید
|
معبد آرتمیس
|
دقت در حجاری و ستونسازی
|
|
بنای مذهبی
|
گنبد سلطانیه
|
تاج محل
|
شکوه معماری اسلامی
|
|
اثر طبیعی
|
کویر لوت
|
بیابان آتاکاما (شیلی)
|
شرایط زیست دشوار و مناظر مریخی
|
|
اثر زیرزمینی
|
نوشآباد
|
ماچوپیچو
|
معماری در ارتفاع و پناهگاه انسانی
|
|
دریاچه رنگی
|
ارومیه
|
هیلیر (استرالیا)
|
وجود جلبکهای رنگزا
|
|
جنگل باستانی
|
هیرکانی
|
آمازون
|
تنوع زیستی بالا
|
|
قله اسطورهای
|
دماوند
|
فوجی (ژاپن)
|
تقدس فرهنگی و زیبایی بصری
|
حقایق جالب و کمتر شنیدهشده
- ایران با داشتن ۲۷ اثر ثبتشده جهانی در یونسکو، در میان ۱۰ کشور برتر جهان از نظر میراث فرهنگی و طبیعی قرار دارد.
- از دید بسیاری از باستانشناسان، تختجمشید و ماچوپیچو دو اثر مشابه از نظر فلسفه ساخت هستند: هر دو نماد نظم و قدرت امپراتوریهای باستانیاند.
- کویر لوت بهعنوان یکی از پنج مکان غیرقابلسکونت اما قابلمطالعه زمینشناسی جهان شناخته میشود.
- بیش از نیمی از آثار شگفتانگیز ایران هنوز بهطور کامل کاوش نشدهاند.
جمعبندی و پیشنهاد عملی
اگر قرار باشد برای ایران فهرست “عجایب هفتگانه” تهیه کنیم، میتوان گفت:
۱. تختجمشید
۲. دریاچه ارومیه
۳. کویر لوت
۴. معبد آناهیتا
۵. کوه دماوند
۶. جنگلهای هیرکانی
۷. گنبد سلطانیه
هرکدام نماینده بخشی از عظمت ایران هستند: از طبیعت و فرهنگ تا علم مهندسی باستان.
اما نکته جالب اینجاست که برخلاف عجایب جهانی، بسیاری از این مکانها هنوز بکر و آراماند و گردشگران میتوانند آنها را بدون ازدحام ببینند و ضمنا اگر دنبال جلوه مدرنیته و زیبایی در ایران هستید این راهنمای کوتاه و کامل جزیره کیش را نباید از دست بدهید.
icons at the top
right corner of the subsection.
